Shaheed Bhai Balwinder Singh Jatana

All Indian Sikh Student Federation Ι Babbar Khalsa
Shaheed Bhai Balwinder Singh Jatana

Numerous Sikh fighters sacrificed their lives during the Kharku struggle, all driven by their fight against government oppression, the protection of Punjab’s rights, and the pursuit of legitimate causes. Among these courageous Sikhs, many performed remarkable deeds that continue to resonate today, earning gratitude from the people of Punjab. Bhai Balwinder Singh Jatana stands out as one such figure who played a crucial role in resolving Punjab’s river water issue. When Indira Gandhi initiated the Sutlej-Yamuna Link Canal’s groundwork and the Barnala government commenced its construction, Kharkus stepped in to halt its progress, safeguarding Punjab from water scarcity.

Birth and Early Life

Bhai Balwinder Singh Jatana was born in July 1962 in village Jatana near Rupnagar to father Sohan Singh and mother Mata Nasib Kaur. He had three siblings: Surinder Kaur (sister), Nirmal Kaur (sister), and Pawan Singh (brother). Balwinder Singh attended Jatana Primary School for his early education up to the fifth grade. He completed his Matriculation from High School Bela and earned his B.A. from Amar Shaheed Baba Ajeet Singh Jujhar Singh Memorial College in Bela, Ropar. Subsequently, he pursued an M.A. at Ropar College. Since childhood, Bhai Balwinder Singh had a keen interest in reading and writing.

AISSF Membership

In 1984, when the Indian army attacked Sri Darbar Sahib Amritsar, the conflict between the government and the Sikhs began. During his college days, Bhai Balwinder Singh Jatana connected with his fellow villager, Inderjit Singh Jatana, and actively joined the All India Sikh Students Federation. Initially, they organized a Kirtan Durbar in their village of Jatana. This caught the attention of the police, resulting in Balwinder Singh’s arrest by the Chamkaur Sahib police. However, he was released due to the intervention of the village panchayat.

In 1985, while pursuing his MA studies at the government college in Ropar, Balwinder Singh initiated an Akhand Path, marking the first-ever occurrence of such an event in the college. He gathered fellow federation members and engaged in discussions with the college principal. After much debate, the college finally agreed. The Akhand Path Sahib took place, and during the Bhog Ceremony, Professor Darshan Singh Khalsa, the Jathedar of the Akal Takht Sahib at that time, visited the function. Once again, Bhai Balwinder Singh Jatana became the focus of police attention.

Once a Kharku Singh spent the night in his hostel room. On the information, the Patiala police raided and took him for interrogation from the hostel. He was subjected to extreme torture. Federation workers and local leaders succeeded in rescuing him.

Joining the Movement

While in the final stages of his MA studies, Bhai Balwinder Singh Jatana faced continuous harassment from the police, compelling him to go into hiding. Learning that another person caught had disclosed his name for his clandestine Kharku activities, he made a sudden visit to his home on Vaisakhi morning in 1986. Gathering his photos and essential documents, he cautioned his family about potential police visits, saying, “Be careful, the police will come.” Later that night, the police raided his house, leading to the arrest of his father and uncle since he was not there. Despite intense questioning, his family and relatives couldn’t provide any information about his whereabouts.

Subsequently, Bhai Balwinder Singh became a notable member of the “Babar Khalsa” organization and was appointed as the head of the Malwa zone. Going underground made him a thorn in the side of police informants and authorities while earning admiration as a savior among the local populace.

His father urged him to surrender to spare the family from police harassment. In response, Bhai Balwinder Singh Jatana expressed his fear of being killed in a staged police encounter upon surrendering. He vowed to fight for the Sikh Panth, stating, “If I surrender, they will kill me in a fake encounter. It’s better to fight and die.” His father supported his decision, saying, “If you choose not to surrender, then make sure you achieve something significant for the Sikh community. We won’t regret it if you die after doing something great.”

Beloved Figure Among the People

Bhai Balwinder Singh Jatana, a youngster of average height, held a special place among the Kharku ranks. Endowed with all the qualities of a leader, he was highly regarded in the region. Even the Hindu community saw him as their protector. Due to his unwavering dedication to the movement, the police relentlessly pursued him, putting immense pressure on his family by summoning them to the police stations daily. Despite the government placing a bounty of 16 lakh rupees on his head, such concerns didn’t bother this hero.

Bhai Jatana was well-versed in the art of leading an underground life. He seized every opportunity to assist the needy, garnering their support and empathy. Alongside Bhai Balwinder Singh, other dedicated Singhs such as Bhai Charanjit Singh Channa (village Jhallian), Bhai Harmeet Singh Bhauwal, Bhai Jaswinder Singh Kala Bhauwal, Bhai Bhagat Singh Bhagta Ropar, Bhai Bisheshar Singh Fauji Luhari (Fatehgarh Sahib), Bhai Dhyan Singh Janjhori, Bhai Baldev Singh Bhaku Majra, Bhai Davinder Singh Kheri, Bhai Amarjit Singh Kheri, Bhai Gurmeet Singh Aghi, Bhai Fultar Singh Ferozepur, and many others collectively took Kharku actions in the Malwa region alongside Bhai Balwinder Singh.

Justice by Babbar Khalsa

An incident illustrating the Babbar Khalsa’s sense of justice, detailed in newspapers, sheds light on the character of Bhai Balwinder Singh Jatana. In this event, a group led by Jaspal Kaka misrepresented themselves as Kharku Singhs while operating within the police force to discredit the movement. They visited a Hindu household in Martha village, Morinda area, claiming to be Singhs of Babbar Khalsa. The family, feeling threatened, offered them food and water. However, after consuming the hospitality, this group forcibly abducted a 12-year-old girl from the Hindu family. They took her to an undisclosed location where the four members of the group subjected the innocent girl to molestation.

After perpetrating this heinous act, these individuals, operating under the guise of the police, shamelessly returned the girl to her home. The distraught Hindu family discussed with some neighbors about the appalling incident. Subsequently, the group revisited the house, insisting that the family send their girl with them, claiming their Jathedar was waiting outside. They also expressed interest in taking the elder girl from the family. To buy time, the frightened family offered water and services to confuse this group, while discreetly informing their neighbors about the situation.

Upon learning of the incident, locals gathered and surrounded the police cats group. While two men managed to escape, two were captured. Despite villagers handing over the captured individuals to the police, how could the police act on their own employees? In an attempt to settle the matter, the police chose not to pursue the case, opting instead to impose a 5,000 rupee fine on the accused, mediated by the panchayat.

News of this incident circulated and eventually reached Bhai Balwinder Singh Jatana, the Babbar Khalsa’s Malwa leader. Deeply angered by the vile acts committed in the name of Babbar Khalsa, Bhai Balwinder Singh Jatana, along with authentic Babbar Khalsa members, confronted Jaspal Kaka, the leader of the false Babbar group created by the police. Gathering the villagers, they compelled this deceitful leader to confess to his crimes, perpetrated in collaboration with the police. Subsequently, they executed him on the Morinda-Chunni road. This incident made headlines in numerous newspapers on 20 November 1990, focusing on Balwinder Singh Jatana and his decisive action. The remaining three members of this deceitful group were escorted away by the police under their protection.

Bhai Balwinder Singh Jatana utilized newspapers to urge people who faced abuse in the name of Kharku Singhs to reach out for support and assistance from Babbar Khalsa.


Bhai Balwinder Singh Jatana and Bhai Charanjit Singh Jhallian were almost always involved together in every significant Kharku action. For instance, they took action against an abusive ASI named Sohan Singh in Ropar district, who harassed Kharku Singhs and insulted Sikh values. Bhai Sahib played a crucial role in dealing with such individuals. Likewise, they also addressed the issue of a corrupt Police Officer in Morinda, known for extorting money by wrongfully imprisoning innocent Singhs.

During an incident where DCP Pinjore attempted to arrest Bhai Balwinder Singh and four other Singh, he ended up injuring himself, and all the Singhs also sustained injuries due to police gunfire. Despite the police’s reputation for torturing innocent people and their attempts to locate Bhai Sahib using helicopters, by the grace of God, all the Singhs managed to reach safety in their places.

SYL Canal

Bhai Balwinder Singh Jatana gained notoriety for his action that halted the construction of the SYL canal by eliminating the canal engineers. As a result, the work on the canal stopped at that point and has not been resumed to this day. On July 23, 1990, around 10:30 in the morning, in Sector 26 of Chandigarh, the SYL project head office was bustling with staff engaged in their tasks. Meanwhile, a meeting of officers was in progress on the second floor. At that moment, four determined Singhs arrived at the office riding scooters.

Upon reaching the second floor, as they advanced towards the meeting room, the attendant, Bhola Prashad, intercepted these Kharkus. Witnessing the Singhs carrying pistols with silencers, the attendant panicked and swiftly retreated, even jumping from the second floor in haste.

Within moments, all the Singhs entered the meeting room, where they encountered and assassinated the chief engineer of SYL, ML Sekhri, and the superintending engineer Avtar Singh Aulakh. Subsequently, the Singhs calmly exited the office premises and fled on their scooters. Following this decisive action, the government faced a significant setback in the Sutlej-Yamuna link canal project, prompting an immediate cessation of construction. Bhai Balwinder Singh Jatana, along with his accomplices—Bhai Jagtar Singh Panjola, Bhai Balbir Singh Fauji Makrod, and supported by Bhai Harmeet Singh Bhauwal—undertook this operation to halt the canal’s construction.

Brutalities over Family

The moment Bhai Balwinder Singh went into hiding, a series of police operations began, targeting his family with relentless brutality. They faced frequent detentions, shifting from one police station to another, encountering both arrests and releases. There was hardly any police station they hadn’t been to. His father, Sohan Singh, uncle Ramdas Singh, and other relatives endured regular police detentions. The authorities used physical violence on his father and constantly threatened him, demanding information about Balwinder’s whereabouts.

During an incident involving the killing of a DSP near Chandi Mandir, Bhai Balwinder Singh’s father and uncle were taken into custody by the police. They were moved across multiple police stations in Haryana and subjected to relentless questioning about Balwinder Singh’s location. The authorities resorted to severe beatings and threats against Sohan Singh. At one point, they brought out a large beating strap and struck Sohan Singh several times. when Sohan Singh said I had already told you what I knew, I don’t know more than that, of course, shoot me now if you want.” After that police stopped the torture and released both of them after a few days.

The harassment extended to the family through a police officer named Radhe Sham, who often targeted them. During one raid, Radhe Sham falsely claimed that Balwinder had The extent of police torture was evident through the relentless harassment by Officer Radhe Sham towards the family. During one police raid, Officer Radhe Sham falsely claimed that Balwinder had passed through a side window. Sohan Singh, Balwinder’s father, pointed out the physical impossibility of such an act, explaining that the window had a wooden grille with iron rods fixed in place, making it impossible to pass through. However, despite the futile explanation, the officer proceeded to take Sohan Singh to Ropar police station, subjecting him to severe torture.

This same officer, Radhe Sham, repeatedly threatened to set the house on fire if Balwinder wasn’t handed over. Bhai Sahib’s Aunt (Shaheed) Bibi Jasmer Kaur, displaying immense bravery, handed Radhe Sham a matchbox, daring him to carry out his threat. Bibi Jasmer Kaur was known for her fearlessness and outspoken nature. Reports suggest she had numerous injuries after the village Jatana Massacre, indicating her resistance against the attackers. She was fatally shot in the forehead, presumably by a group of attackers who forcibly held her down. Despite warnings during the Saini attack, she bravely refused to seek shelter elsewhere, believing the worst would only be arrest and torture.

Jatana Massacre – 29 August 1991

On August 29, 1991, a group of Kharkus attacked SSP Sumedh Saini in Chandigarh. During the attack, Saini’s car exploded, resulting in the deaths of his driver and bodyguard. However, Sumedh Saini managed to escape, albeit with severe injuries. Subsequently, Ajit Poohla, a government-affiliated Police Cat, visited Saini at PGI to inquire about his condition. Poohla, addressing journalists afterward, vowed revenge for the attack on Saini.

In pursuit of revenge, Ajit Poohla and his gang hiding within the Nihang Bana were observed seeking directions to Jatana village on the same night. However, they mistakenly targeted the village near Doraha instead of the one near Chamkaur Sahib, where Bhai Balwinder Singh resided.

The group of assailants arrived at Bhai Jatana’s village in the early hours of the morning, at dawn, and knocked on the door of Bhai Balwinder Singh’s house. Upon the family members opening the door, the Nihang group unleashed gunfire on everyone present. The attack claimed the lives of Bhai Balwinder Singh’s grandmother, Dwarki Kaur (80 years old), his aunt, Jasmer Kaur (40 years old), his sister, Manpreet Kaur (13 years old), and his nephew, Simranjit Singh (5 years old and already afflicted by polio). After that, they put all the house clothes over the bodies and set the house on fire. Leaving the burning house, the murderous gang went away with complete satisfaction.

Despite the horrendous loss and agony inflicted by the government’s wrath, Bhai Jatana maintained his composure and resilience. Upon receiving the devastating news, instead of shedding tears, he calmly smiled and remarked, “It is alright. Now we can proudly declare that we attempted to follow the footsteps of Guru Gobind Singh Ji…”.

Shaheedi –4 September 1991

After the Jatana Village Massacre, about five to six days later, on 4 September 1991, Bhai Balwinder Singh and Bhai Charanjit Singh Channa were heading back from a meeting in Patiala. During their journey, near Sadhugarh, they were intercepted at a checkpoint based on credible information. It was approximately 2:30 pm when Bhai Balwinder Singh Jatana and Bhai Charanjit Singh were traveling in a white gypsy with the registration number CH-01 8206. The police signaled them to stop.

Bhai Jatana possessed a counterfeit CBI officer identity card with the name Jasbir Singh, and Bhai Channa posed as the driver. When Bhai Jatana presented the (fake) identity card at the checkpoint, the police officers there saluted, allowing them to pass through the checkpoint easily.

However, seated in the back was an informer, alleged by some sources to be Daljit Singh Dalli, a former Kharku turned into a police informant. He remarked to the officers, “Look, your father has crossed, so why did you set up the barricades?” As soon as this statement was made, the police forces began pursuing Bhai Jatana and Bhai Channa’s gypsy. Trying to evade, Bhai Channa drove the vehicle faster, aiming towards Saidpur village. Unfortunately, the gypsy overturned, forcing both of them to flee into the nearby paddy fields. The police started firing indiscriminately. Both warriors had limited ammunition, which quickly ran out.

Bhai Charanjit Singh Channa sustained severe injuries. Despite Bhai Channa’s insistence that Bhai Jatana may leave him behind, but Bhai Jatana refused to abandon his injured friend. Eventually, both courageous souls, committed to the cause, upheld their bond of friendship and drank Jam-e-Shahadat together by eating cyanide.


After the news of the martyrdom of Bhai Balwinder Singh Jatana and Bhai Charanjit Singh Channa spread, it stirred deep anger within the Sikh Panth. People spontaneously gathered in response. Fatehgarh Sahib College students blocked traffic, demanding the release of the martyrs’ bodies from the police. With the efforts of Akali leaders like Gurcharan Singh Tohra, Sher Singh Doomchheri, Karnail Singh Panjoli, Amrik Singh Mavi, and others, the bodies of both heroes were returned to their families.

However, Bhai Balwinder Singh’s father remained confined at Raikot police station. When the police released him for the cremation, Bapu Sohan Singh, Bhai Balwinder Singh’s father, refused until all his family members were released from police custody. Eventually, when the police freed the entire family, his father performed the cremation in the presence of a large gathering. Thousands of devoted locals participated in the solemn cremation of both martyrs.

Source: Archives
Purja Purja Kat Marae (2010), by Bhai Baljit Singh Khalsa
Kharku Yodhe (2016), Bhai Maninder Singh Bajja

ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ

ਖਾੜਕੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਜੁਝਾਰੂਆਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜੁਲਮ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁੱਕਾਂ ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਮਸਲਿਆਂ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਲੰਮੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੁਝਾਰੂਆਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸਿੰਘ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਮਸਲਾ ਵਕਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਕਾ ਹੀ ਹਲ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਜਿਸ ਸਤਲੁਜ-ਜਮਨਾ ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਰੱਖੀ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਬਰਨਾਲਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਈ,ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜੁਝਾਰੂਆਂ ਨੇ ਨਿਭਾਈ।

ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ ਦਾ ਜਨਮ ਜੁਲਾਈ 1962 ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਨਸੀਬ ਕੋਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿਤਾ ਸ. ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪਿੰਡ ਜਟਾਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:  ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ (ਭੈਣ), ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ, ਨਿਰਮਲ ਕੌਰ (ਭੈਣ), ਪਵਨ ਸਿੰਘ (ਭਰਾ)।

ਮੁੱਢਲੀ ਪੰਜਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤਕ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਟਾਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਬੇਲਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ. ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਰੋਪੜ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਲਈ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ। ਆਪ ਜੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸਨ।

ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ

ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ਭਾਰਤੀ ਹਮਲੇ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹਿੰਦ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਜੰਗ ਅਰੰਭ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਭਾਈ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਵਰਕਰ ਬਣ ਗਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜਟਾਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਦਰਬਾਰ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਪੁਲਿਸ ਆਪ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਕੀਰਤਨ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਆਪ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਲਈ, ਪਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆਂਦਾ।

ਫਿਰ ਸਾਲ 1985 ਦੌਰਾਨ ਆਪ ਰੋਪੜ ਦੇ ਜਿਸ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਐਮ. ਏ. ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਆਪ ਨੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਵਾਇਆ । ਪਹਿਲੋਂ ਕਾਲਜ ਕਦੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਿੰਸਿਪਲ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ । ਕਾਫ਼ੀ ਖਹਿਬਾਜ਼ੀ ਹੋਈ, ਮਗਰੋਂ ਕਾਲਜ ਵਾਲੇ ਮੰਨ ਗਏ। ਓਥੇ ਸੀ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਭੋਗ ਦੇ ਮੋਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਆਪ ਫਿਰ ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣੇ।

ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪ ਦੇ ਹੋਸਟਲ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂਪੋਸ਼ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਤ ਕੱਟ ਗਿਆ। ਪਤਾ ਲਗਣ ‘ਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਸਟਲ `ਚੋਂ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਗਈ। ਆਪ ਉੱਪਰ ਅਥਾਹ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਰਕਰਾਂ ਤੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਹੀ ਆਪ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ।

ਭਗੋੜੇ ਹੋਣਾ

ਹੁਣ ਆਪ ਐਮ.ਏ. ਫਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਪਰ ਨਿਤ ਦਿਨ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਜਬਰ ਕਾਰਨ ਆਪ ਨੇ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਆਪ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਕਿ ਫੜੇ ਗਏ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਆਪ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਸੰਨ 1986 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਆਪ ਸਵੇਰੇ ਨੋਂ-ਦਸ ਵਜੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ। ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲਈਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਕਾਗਜ ਪੱਤਰ ਵੀ। ਜਾਣ ਲੱਗਿਆਂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਏਨਾ ਹੀ ਕਹਿ ਕੇ ਗਏ ਕਿ ‘ਚੋਕਸ ਰਿਹੋ, ਪੁਲਿਸ ਆਊਗੀ।”  ਉਸੇ ਹੀ ਰਾਤ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪ ਦੇ ਘਰ ‘ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਆਪ ਦੇ ਨਾ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਗਈ। ਆਪ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪਰ ਆਪ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਬਿਗਲ ਵਜਾ ਦਿੱਤਾ।

ਹੁਣ ਆਪ “ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ` ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਉੱਘੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਆਪ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ “ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ` ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।  ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਾਅਦ ਆਪ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਟਾਊਟਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹਊਆ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਮਜ਼ਲੂਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਸੀਹਾ ਵਜੋਂ ਉੱਤਰ ਆਏ।

ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਤੰਗ ਨਾ ਕਰੇ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਪ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਕਿ “ਬਾਪੁ ਜੀ ਜੇ ਮੈਂ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਲੜ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮਰਾਂ?” ਆਪਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਕਰ ਕੇ ਮਰੀਂ। ਕੁਝ ਕਰ ਕੇ ਮਰੇਂਗਾ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।“

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ

ਦਰਮਿਆਨੇ ਕੱਦ ਵਾਲਾ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾੜਕੂ ਸਫ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਆਗੂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਉਸ ਅੰਦਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਸਨ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਵੀ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਖਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਹਿਰ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਕਾਰਨ ਪੁਲਿਸ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਪੈ ਗਈ। ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਥਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਘੜੀਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਮੁੱਲ 16 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਸੂਰਮੇ ਕੀ ਪਰਵਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ?

ਭਾਈ ਜਟਾਣਾ ਗੁਪਤ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਬਰੀਕੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਂਤੜਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਖੁੰਝਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨਾ, ਭਾਈ ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਭਾਊਵਾਲ, ਭਾਈ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਾਲਾ ਭਾਊਵਾਲ, ਭਾਈ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਭਗਤਾ ਰੋਪੜ, ਭਾਈ ਬਿਸ਼ੇਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਫੌਜੀ ਲੁਹਾਰੀ (ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ), ਭਾਈ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੰਝੋੜੀ, ਭਾਈ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭੱਕੂਮਾਜਰਾ, ਭਾਈ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖੇੜੀ, ਭਾਈ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖੇੜੀ, ਭਾਈ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਆਘੀ, ਭਾਈ ਫੁਲਤਾਰ ਸਿੰਘ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਰਗੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਕਈ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕੀਤੇ।

ਬੱਬਰਾਂ ਦਾ ਇਨਸਾਫ਼

ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਤ ਰਹੀ ਬੱਬਰਾਂ ਦੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਆਪ ਦੀ ਜਰਨੈਲੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ `ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।  ਘਟਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ‘ਤੇ ਖਾੜਕੂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰ ਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਇੱਕ ਟੋਲੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਜਸਪਾਲ ਕਾਕਾ ਸੀ, ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਿਨਾਉਣੀ ਹਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮੋਰਿੰਡਾ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਮਾਰਥਾ ‘ਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਸਿੰਘ ਹਾਂ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੱਬਰਾਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿਚਲੇ ਕੈਟਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕੈਟ ਟੋਲਾ ਇਸ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਜਬਰੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਅਣਪਛਾਤੀ ਥਾਂ `ਤੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ਇਸ ਟੋਲੇ ਦੇ ਚਾਰਾਂ ਹੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਸ ਮਸੂਮ ਬੋਚੀ ਨਾਲ ਵਾਰੀ- ਵਾਰੀ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਇਹ ਘਿਨਾਉਣਾ ਕਾਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਕੈਟ ਪੂਰੀ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਤੇ ਢੀਠਤਾਈ ਨਾਲ ਉਸ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਛੱਡ ਗਏ। ਸਹਿਮੇ ਹੋਏ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੁਝ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।  ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਕੈਟ ਟੋਲਾ ਫਿਰ ਉਕਤ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਆ ਧਮਕਿਆ। ਉਹ ਰੋਹਬ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ- “ਸਾਡਾ ਜੱਥੇਦਾਰ ਬਾਹਰ ਬੈਠਾ ਐ, ਆਪਣੀ ਕੁੜੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਭੇਜੋ…।”  ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਵੀ ਦਿੱਸ ਪਈ ਤੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ- “ਵੱਡੀ ਕੁੜੀ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਭੇਜੋ….।”  ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇਸ ਕੈਟ ਟੋਲੇ ਨੂੰ ਸੇਵਾ-ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਉਲਝਾ ਲਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।

ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦੇ ਹੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਇਸ ਕੈਟ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਦੋ ਜਣੇ ਭੱਜ ਗਏ ਤੇ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਆ ਗਏ। ਫੜੇ ਗਏ ਦੋਵੇਂ ਕੈਟ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੀ? ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਮਾਮਲਾ ਰਫ਼ਾ-ਦਫ਼ਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਤੋਂ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਫੈਲ ਗਈ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ ਤਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਘਿਨਾਉਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੂਰਮਾ ਰੋਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਅਸਲੀ ਬੱਬਰਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਬਣਾਏ ਨਕਲੀ ਬੱਬਰਾਂ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਪਾਲ ਕਾਕਾ ਨੂੰ ਜਾ ਘੇਰਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕੱਠ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਕੈਟ ਲੀਡਰ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਮੋਰਿੰਡਾ-ਚੁੰਨੀ ਸੜਕ `ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੁੰਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਾਕੇ ਕੈਟ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ ਨੇ ਮਿਤੀ 20 ਨਵੰਬਰ 1990 ਨੂੰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ‘ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਕੈਟ ਗ੍ਰੋਹ ਦੇ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ‘ਚ ਲੈ ਕੇ ਦੂਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਧੀਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੇ।


ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਐਕਸ਼ਨ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਝੱਲੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਹੀ ਕੀਤੇ। ਇਕ ਰੋਪੜ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨਾਮੀ ਗੁੰਡਾ ਏ.ਐਸ.ਆਈ ਜੋ ਖਾੜਕੂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਐਕਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ।

ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਮੋਰਿੰਡਾ ਦਾ ਥਾਣੇਦਾਰ ਜੋ ਕਿ ਨਜਾਇਜ਼ ਬੇਦੋਸ਼ੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਕੇ ਫਿਰੋਤੀ ਦੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਬਟੋਰਨ ਵਿਚ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਧਾ ਲਾਇਆ। ਉਪ ਪੁਲਸ ਕਪਤਾਨ ਪਿੰਜੋਰ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਆਪ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ । ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖਮੀ ਹੈ ਗਏ। ਪੁਲਿਸ ਜੋ ਕਿ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਬਦਨਾਮ ਹੈ, ਨੇ ਹੈਲੀਕੈਪਟਰਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਅਪਾਰ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਤੇ ਜਾ ਪੂਜੇ।

ਐਸ.ਵਾਈ.ਐਲ. ਨਹਿਰ

ਐਸ.ਵਾਈ.ਐਲ. ਨਹਿਰ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਕਰ ਕੇ ਨਹਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਰੋਕਣੀ ਆਪ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਰਨਾਮਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਪਿੱਛੋਂ ਨਹਿਰ ਦਾ ਕੰਮ ਓਥੇ ਹੀ ਰੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਅੱਜ ਤਕ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਗੱਲ 23 ਜੁਲਾਈ 1990 ਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਦੇ 10-30 ਵਜੇ ਦਾ ਵਕਤ ਸੀ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 26 ਵਿਚ ਐੱਸ.ਵਾਈ.ਐੱਲ. ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਦਫ਼ਤਰੀ ਅਮਲਾ ਕੰਮਾਂ-ਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਝਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਇਕ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ । ਇਸ ਮੌਕੇ ਚਾਰ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੰਘ ਸਕੂਟਰਾਂ ਉਪਰ ਇਸ ਦਫ਼ਤਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜਿਉਂ ਹੀ ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਵੱਧੇ ਤਾਂ ਸੇਵਾਦਾਰ ਭੋਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਜੁਝਾਰੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਸਾਇਲੈਂਸਰ ਲੱਗੇ ਪਿਸਤੌਲ ਵੇਖ ਕੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਭੱਜ ਇਕ ਦਮ ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।

ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਐੱਸ.ਵਾਈ.ਐੱਲ. ਦੇ ਮੁੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਸੀਕਰੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਨਿਗਰਾਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਦਫਤਰੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਸਕੂਟਰਾਂ ਉਪਰ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਐਕਸ਼ਨ ਮਗਰੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੈ ਗਈ ਤੇ ਸਤਲੁਜ-ਯਮੁਨਾ ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਦਾ ਕੌਮ ਤੁਰੰਤ ਬੇਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਹਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਹ ਕਾਰਨਾਮਾ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜੋਲਾ, ਭਾਈ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਫੌਜੀ ਮਕਰੋੜ ਅਤੇ ਭਾਈ ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਭਾਊਵਾਲ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਪਰਿਵਾਰ ਉਪਰ ਜੁਲਮ

ਆਪ ਦੇ ਭਗੋੜੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਜੁਲਮ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਪਰ ਇਕ ਚੱਕਰ ਈ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਕਦੇ ਕੋਈ ਥਾਣੇ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਥਾਣੇ। ਕਦੇ ਫੜ ਲੈਣਾ, ਕਦੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ। ਕੋਈ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਥਾਣਾ ਹੋਣਾ ਜਿਹੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਆਪਦੇ ਪਿਤਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ , ਚਾਚਾ ਰਾਮਦਾਸ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵਖਤ ਪਾਈ ਰੱਖਿਆ । ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਆਪਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਬਕੇ ਮਾਰਦੇ ਤੇ ਡਰਾਵੇ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਕਿ ਬਲਵਿੰਦਰ ਨੂੰ ਫੜਾਓ।

ਇਕ ਵੇਰ ਚੰਡੀ ਮੰਦਰ ਕੋਲ ਕੋਈ ਡੀ.ਐੱਸ.ਪੀ. ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਉਦੋਂ ਵੀ ਆਪਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਚਾਚਾ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਲੈ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ  ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਕਈ ਥਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ। ਚੰਡੀ ਮੰਦਰ ਥਾਣੇ, ਨਾਰਾਇਣਗੜ੍ਹ ਥਾਣੇ, ਐੱਚ.ਐੱਮ.ਟੀ., ਅੰਬਾਲੇ ਵਗੈਰਾ ਥਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਲਈ ਫਿਰਦੇ ਰਹੀ । ਫਿਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ ਬਈ ਕਿਥੇ ਆ ਬਲਵਿੰਦਰ ? ਦਬਕੇ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ, ਡਰਾਵੇ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਪਟਾ ਲੈ ਆਏ। ਪਾਸੇ ਕਰ ਕੇ ਆਪ ਦੇ ਬਜੁਰਗ ਪਿਤਾ ਉਤੇ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਪਟੇ ਮਾਰੇ । ਕਹਿੰਦੇ ਦੱਸ, ਜੱਦ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪਤਾ ਸੀ, ਮੈ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ । ਏਦੂੰ ਵੱਧ ਮੈਨੂੰ ਕੱਖ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਲੈ ਹੁਣ ਬੇਸ਼ੱਕ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦੇ।” ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਤਸ਼ੱਦਦ ਤੋਂ ਰੁਕੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਮਗਰੋਂ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ।

ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਤਸ਼ੱਦਦ ਇੰਨਾਂ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਰਾਧੇ ਸ਼ਾਮ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕੀਤਾ । ਇਕ ਵਾਰੀ ਥਾਣੇਦਾਰ ਰਾਧੇ ਸ਼ਾਮ ਰੇਡ ਕਰਨ ਆਇਆ । ਸਾਈਡ ਵਾਲੀ ਬਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, ਇਥੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਬਲਵਿੰਦਰ । ਆਪਦੇ ਪਿਤਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਖਿਆ ਬਾਰੀ ਵਿਚ ਪੱਕੀ ਚੁਗਾਠ ਏ, ਸਰੀਏ ਫਿੱਟ ਨੇ, ਐਂ ਕਿਵੇਂ ਵਿਚ ਦੀ ਲੰਘ ਜਾਉ । ਪਰ ਉਹ ਅਬਾ-ਤਬਾ ਬੋਲੀ ਗਿਆ। ਨਾਲ ਦੇ ਪੁਲਸੀਏ ਰੋਕਦੇ ਵੀ ਰਹੇ ਪਰ ਉਹ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਫੜ ਕੇ ਰੋਪੜ ਥਾਣੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਦਬਕੇ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਡਰਾਵੇ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹਨੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ।

ਇਹੀ ਰਾਧੇ ਸ਼ਾਮ ਥਾਣੇਦਾਰ ਇਥੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਲਵਿੰਦਰ ਨੂੰ ਫੜਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਘਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦੇਣੀ ਆ। ਤਾਂ ਆਪ ਦੀ ਚਾਚੀ ਜਸਮੇਰ ਕੌਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਤੀਲਾਂ ਵਾਲੀ ਡੱਬੀ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ ਬਈ ਤੂੰ ਹੁਣੇ ਅੱਗ ਲਾ ਦੇ । ਫੇਰ ਤਾਹਾਂ-ਠਾਹਾਂ ਦੇਖੇ ਸ਼ਹੀਦ ਬੀਬੀ ਜਸਮੇਰ ਕੌਰ (ਜੋ ਆਪਦੀ ਚਾਚੀ ਅਤੇ ਮਾਸੀ ਲਗਦੀ ਸੀ) ਇਕ ਬਹੁਤ ਦਲੇਰ ਦਿਲ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਝੱਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਰਗੜਾਂ ਸੀ, ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਤਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਰੂਰ ਟੱਕਰ ਲਈ ਹੋਊ। ਗੋਲੀ ਬੀਬੀ ਜਸਮੇਰ ਕੌਰ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿਚ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਜ-ਛੇ ਜਣਿਆਂ ਨੇ ਲੱਤਾਂ-ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਹੋਵੇ। ਉਂਝ ਦੱਸਦੇ ਆ ਬਈ ਜਿਦਣ ਸੈਣੀ ਉਪਰ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਉਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਬਈ ਇਧਰ-ਓਧਰ ਪੈਜੋ। ਪਰ ਬੀਬੀ ਜਸਮੇਰ ਕੌਰ ਕਿਹੰਦੇ, ਕੋਈ ਗੱਲ ਨੀਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣਗੇ।

ਜਟਾਣਾ ਕਤਲੇਆਮ -29 ਅਗਸਤ 1991

29 ਅਗਸਤ 1991 ਨੂੰ ਜੁਝਾਰੂਆਂ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਐੱਸ.ਐੱਸ.ਪੀ. ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਉਪਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰ ਉਡਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਡਰਾਇਵਰ ਅਤੇ ਬਾਡੀ ਗਾਰਡ ਮਾਰੇ ਗਏ ਪਰ ਸੁਮੇਧ ਸੈਨੀ ਵਾਲ ਵਾਲ ਬਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਾਲੇ ਗੁੰਡੇ ਅਜੀਤ ਪੂਹਲੇ ਨੇ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਦਾ ਪੀ.ਜੀ.ਆਈ. ‘ਚ ਜਾ ਕੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਕੋਲ ਬੜ੍ਹਕ ਮਾਰੀ ਕਿ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਉੱਪਰ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਹ ਨਿਹੰਗ ਬਾਣੇ ‘ਚ ਲੁਕਿਆ ਗੁੰਡਾ ਗ੍ਰੋਹ ਉਸੇ ਰਾਤ 29 ਅਗਸਤ 1991 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਟਾਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਾਹ ਪੁੱਛਦਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਟੋਲਾ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਘਰ ਲੱਭਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿੰਡ ਤਾਂ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ।

ਕਾਤਲਾਂ ਦਾ ਇਹ ਟੋਲਾ ਤੜਕੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਵਕਤ ਜਟਾਣੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਕਾਨ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਇਆ । ਜਿਉਂ ਹੀ ਘਰਦਿਆਂ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਨਿਹੰਗ ਟੋਲੇ ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਾਦੀ ਦਵਾਰਕੀ ਕੌਰ (80 ਸਾਲ), ਚਾਚੀ/ਮਾਸੀ ਜਸਮੇਰ ਕੌਰ (40 ਸਾਲ), ਭੈਣ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ (13 ਸਾਲ), ਤੇ ਪੋਲੀਓ ਗ੍ਰਸਤ ਭਾਣਜਾ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ (5 ਸਾਲ) ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਕੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਉੱਪਰ ਕੱਪੜੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸੜਦਾ-ਬਲਦਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਸੱਲੀ ਨਾਲ ਕਾਤਲ ਟੋਲਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।  ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਕਹਿਰ ਨੇ ਭਾਈ ਜਟਾਣੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਤਾਪ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਪਰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਿਦਕ ਤੋਂ ਕੌਮ ਲਿਆ।

ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਜਦ ਭਾਈ ਜਟਾਣੇ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਝੋਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ:  “ਚਲੋ ਅਸੀਂ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਕਹਾਂਗੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮਾਂ `ਤੇ ਚਲੇ ਆਂ….।

ਸ਼ਹੀਦੀ –4 ਸਤੰਬਰ 1991

ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘਰ ਫੂਕ ਦੇਣ ਤੋਂ 5-6 ਦਿਨ ਮਗਰੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਭਾਣਾ ਵਾਪਰਿਆ । ਮਿਤੀ 4 ਸਤੰਬਰ 1991 ਨੂੰ ਪਟਿਆਲੇ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਆਪ ਅਤੇ ਭਾਈ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਆਪ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਧੂਗੜ੍ਹ ਕੋਲ ਇੱਕ ਨਾਕੇ ‘ਤੇ ਪੱਕੀ ਮੁਖ਼ਬਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ `ਤੇ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ।

ਦੁਪਹਿਰ ਕੂ 2-30 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨਾ ਝੱਲੀਆਂ ਚਿੱਟੀ ਜਿਪਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨੰਬਰ ਸੀ.ਐੱਚ.-01 8206 ਅੰਬਾਲਾ ਵੱਲੋਂ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜਿਪਸੀ ਨੂੰ ਰੁਕਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਜਟਾਣੇ ਕੋਲ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਹੇਠ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਨਕਲੀ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਭਾਈ ਚੰਨਾ ਡਰਾਇਵਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਨਾਕੇ ‘ਤੇ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਭਾਈ ਜਟਾਣੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ (ਨਕਲੀ) ਪਛਾਣ-ਪੱਤਰ ਵਿਖਾਇਆ ਤਾਂ ਨਾਕੇ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਸਲੂਟ ਮਾਰਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਗੱਡੀ ਤੋਰ ਲਈ।

ਐਨ ਇਸੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠੇ ਮੁਖ਼ਬਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੱਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਦਾ ਸਾਥੀ ਰਿਹ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਨੇ ਨਾਕੇ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਪੁਲਸੀਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:  “ਓ ਪਿਓ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਕਲ ਗਏ ਆ ਤੇ ਨਾਕਾ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਲਾਇਆ ਜੇ….?”  ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਿਆਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਜਟਾਣੇ ਤੇ ਭਾਈ ਚੰਨੇ ਦੀ ਜਿਪਸੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਚੰਨੇ ਨੇ ਗੱਡੀ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਜਿਪਸੀ ਘੁਮਾ ਕੇ ਸੈਦਪੁਰ ਵੱਲ ਭਜਾਉਣੀ ਚਾਹੀ। ਜਿਪਸੀ ਉਲਟ ਗਈ ਤੇ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਝੱਲੀਆਂ ਖ਼ੁਰਦ ਸਮੇਤ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਫ਼ਾਇਰਿੰਗ ਕੀਤੀ । ਦੋਨਾਂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਸਲਾ ਸੀ ਜੋ ਛੇਤੀ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।

ਭਾਈ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨਾ ਸਖ਼ਤ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਈ ਚੰਨੇ ਨੇ ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਭਾਈ ਜਟਾਣੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪਰਵਾਨ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕਲਗੀਧਰ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣੀ ਦੋਸਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਸਾਇਆਨਾਈਡ ਖਾ ਕੇ ਜਾਮ-ਏ-ਸ਼ਹਾਦਤ ਪੀ ਗਏ।

ਸ਼ਹੀਦੀ ਉਪਰੰਤ

ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨਾ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜਿਉਂ ਹੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ, ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਅੰਦਰ ਰੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਜਾਮ ਕਰ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪੁਲਿਸ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਤੋਂ ਲਈਆਂ। ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੋਹੜਾ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਡੂਮਛੇੜੀ, ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪੰਜੌਲੀ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਮਾਵੀ ਸੀ ਆਦਿ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਦੋਹਾਂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਮਿਲ ਗਈਆਂ।

ਪਰ ਆਪਦਾ ਪਿਤਾ ਜੀ ਰਾਏਕੋਟ ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਬੰਦ ਸਨ।  ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਕੇ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਬਾਪੁ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹਲੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਰਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਮੈਂ ਸਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਅੰਤ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਭ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚੋਂ ਛੱਡੇ ਤਾਂ ਆਪਦੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਆਪਦਾ ਸਸਕਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸਸਕਾਰ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਰਧਾਮਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ।

ਕੁਝ ਹੋ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਾਲਮ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਦਰਿੰਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਭਾਈ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨਾ ਦੇ ਭਰਾ ਭਾਈ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸਰੋਤ: ਆਰਕਾਈਵ
ਪੁਰਜਾ ਪੁਰਜਾ ਕੱਟ ਮਰੇ (2010), ਭਾਈ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ 
ਖਾੜਕੂ ਯੋਧੇ (2016), ਭਾਈ ਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਜਾ

Please Share This

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.